Хязгааргүй эрчим хүч ашиглахад нэг алхам ойртлоо

АНУ–ын Калифорни мужийн “National Ignition Facility” буюу “NIF” лабораторид хог хягдалгүй, бараг хязгааргүй гэж хэлж болох эрчим хүч гаргаж авах ажлын хүрээнд өчигдөр томоохон ахиц гарчээ.

Өмнө нь хэд хэдэн товлосон хугацааг хэтрүүлэн, дорвитой амжилтад хүрээгүй байсан “NIF” лабораторийн эрдэмтэд нарны эрчим хүчний эх үүсвэрийн тогтолцоог лабораторид жижиг хэмжээтэй бүтээжээ. Энэ нь анх удаа зарцуулсан эрчим хүчээсээ илүүг гарган авч чадсан тохиолдол аж. Лабораторийн хэмжээнд хөлбөмбөгийн талбайн хэмжээтэй төхөөрөмж бүхий олон салаа лазерыг нэг цэг рүү зэрэг тусгаж туршилтыг гүйцэтгэжээ.

Энэхүү цөмийн урвалыг “thermonuclear fusion” гэх бөгөөд сансарын бүх одод ингэж эрчим хүч ялгаруулдаг байна. Тухайлбал наран дээр секундэд 620 сая шоо метр устөрөгчийн атом мөргөлдөж оронд нь гели гэх элемент үүсгэдэг. Энэ урвал явагдахад эрчим хүч ялгардаг юм байна.

Хязгааргүйгээс гадна ингэж гаргаж авсан эрчим хүчний бас нэг давуу тал нь хорт хаягдал гардаггүй ажээ. Мөн үүнийг хэрэглэхэд шаардагдах “түлш” манай дэлхийн гадаргуун гуравны хоёрыг эзэлдэг усанд байдаг бөгөөд нэг удаа шүршүүрт ороход хэрэглэдэг уснаас нэг хүний бүтэн жилийн эрчим хүчний хэрэглээг гаргаж авах боломжтой гэнэ.

Хэдийгээр ахиц гарсан ч хязгааргүй эрчим хүч гаргаж авах цаг нь болоогүй гэдгийг туршилт дээр ажилласан физикч Дэнийс Инкел хэлж. Мөн тэрбээр “Энэ туршилтын үр дүн биднийг ихэд зоригжууллаа. Үүнийг хүмүүс олон жил хүлээсэн” гэв.

Энэ аргыг ашиглаж тогтвортой эрчим хүч гаргахад тулгарч буй зарим бэрхшээлийг судалгааны тайланд дурьдсан байна. Тухайлбал, өчигдөр хийсэн туршилтад цөмийн урвал нэг секундээс бага хугацаанд явагджээ. Харин тогтворжуулж, өөрөө бие дааж байнгын эрчим хүч ялгаруулахад түүнийг “асааж” цөмийн урвал нь гадны нөлөөгүйгээр өөрөө явагдах шаардлагатай юм. Товчхондоо дэлхий дээр жижиг нар бүтээнэ гэсэн үг гэнэ. Харин наранд явагддаг цөмийн урвалыг дэлхий дээр асаахын тулд нарны гадаргуутай дүйцэхүйц хэмжээний дулаан үүсгэх шаардлагатай аж.

Эрдэмтдийн хамгийн өөдрөг тооцоо гэвэл 2030 онд анхны бүрэн ажиллагаатай устөрөгчийн цөмийн урвалтай станцыг бүтээх аж. Улмаар 2040 он гэхэд хотуудын төвийг цахилгаан станцуудад холбож эхлэх гэнэ. Харин хамгийн бодит таамаглал нь энэ зуундаа багтааж хүн төрөлхтөн ийм эрчим хүч гаргаж эхлэх юм байна.