Монгол Улсын гадаад валютын улсын нөөц 2026 оны тавдугаар сарын эцсийн байдлаар 7.73 тэрбум ам.долларт хүрч, түүхэн дээд түвшнээ шинэчиллээ. Энэ нь оны эхнээс 727.8 сая ам.доллар буюу 10.4 хувиар, өмнөх сараас 406 сая ам.доллар буюу 5.5 хувиар өссөн үзүүлэлт болж байна.
Сүүлийн нэг жилийн хугацаанд улсын нөөц бараг хоёр тэрбум ам.доллараар нэмэгдэж, 2025 оны мөн үеэс 34.9 хувиар өссөн нь Монголын эдийн засагт гадаад валютын урсгал эрчимжсэнийг харуулж байна.
Валютын нөөц өсөхөд юу нөлөөлөв?
Монголбанкнаас мэдээлснээр нөөц өсөхөд уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспортын орлого нэмэгдсэн нь хамгийн том хүчин зүйл болсон байна. 2026 оны эхний саруудад нүүрс, зэсийн баяжмалын экспорт өндөр түвшинд хадгалагдаж, экспортлогч аж ахуйн нэгжүүдийн Монгол Улсад оруулсан валютын орлого нэмэгджээ.
Үүнээс гадна арилжааны банкууд олон улсын зах зээл болон гадаадын санхүүгийн байгууллагуудаас эх үүсвэр татах ажиллагаагаа эрчимжүүлсэн нь валютын нийлүүлэлтийг өсгөсөн байна. Сүүлийн жилүүдэд банкны салбарын гадаад санхүүжилт нэмэгдэж, урт хугацааны эх үүсвэрүүд орж ирж байгаа нь нөөц бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлжээ.
Мөн Оюутолгой зэрэг томоохон төслүүдийн экспортын орлого, гадаад хөрөнгө оруулалтын урсгал, уул уурхайн компаниудын татвар болон ашигт малтмалын төлбөрүүдийн валютын орлого нөөц нэмэгдэхэд нөлөөлсөн гэж эдийн засагчид үзэж байна.
Гадаад валютын улсын нөөц нь төв банкны эдийн засгийн "аюулгүйн дэр" гэж хэлж болох үзүүлэлт юм. Валютын нөөц өндөр байх тусам төгрөгийн ханшийн савлагааг бууруулах, гадаад төлбөр тооцоог хэвийн үргэлжлүүлэх, хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг хадгалах боломж нэмэгддэг.
Одоогийн нөөцийн хэмжээ нь:
Валютын төлбөртэй барааны импортын 7.3 сарын хэрэгцээг,
Бараа, үйлчилгээний нийт импортын 5.3 сарын хэрэгцээг,
Богино хугацаат гадаад өр төлбөрийн 275 хувийг хангах түвшинд хүрсэн бөгөөд олон улсын байгууллагуудын ашигладаг нөөцийн хүрэлцээний шалгуурыг давж байна.
Валютын нөөц түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн ч Монголын эдийн засаг уул уурхайн экспортын орлогоос өндөр хамааралтай хэвээр байна. Иймээс нүүрс, зэсийн дэлхийн зах зээлийн үнэ буурах, БНХАУ-ын эрэлт саарах, эсвэл экспортын биет хэмжээ агших тохиолдолд валютын урсгалд дарамт үүсэх эрсдэл хэвээр байгаа юм. Гэсэн хэдий ч өнөөгийн түвшин нь Монгол Улсын гадаад төлбөрийн чадвар, санхүүгийн тогтвортой байдал сүүлийн жилүүдийн хамгийн сайн үзүүлэлтэд хүрснийг харуулж байгаа бөгөөд төгрөгийн ханш, хөрөнгө оруулагчдын итгэлд эерэг дохио болж байна.